Almanya’ya şirket kurarak ya da yatırım yaparak oturma ve çalışma izni almak mümkün. Ancak süreç, sosyal medyada sıklıkla dile getirildiği gibi otomatik ilerleyen bir “Parayı Koy – Oturumu Al” formülü değil. Almanya’nın ikamet mevzuatında bu yol, temelde §21 AufenthG (serbest meslek/şirket kurma) çerçevesinde ele alınıyor ve kararın merkezinde, başvurunun bulunduğu bölge için ekonomik fayda, bölgesel ihtiyaç, finansmanın güvence altına alınması ve planın gerçekçi uygulanabilirliği yer alıyor.
Serbest meslek veya şirket kurma amaçlı oturum izni genellikle en fazla üç yıla kadar veriliyor. İşin sürdürülebilir biçimde yürüdüğünün ve geçimin sağlandığının görülmesi halinde uzatma ve şartlar oluşursa kalıcı oturum (yerleşim izni) gündeme gelebiliyor. Bu noktadaki kritik ayrım şu: “Şirket kurmak” Almanya’da ticaret sicili ve vergi süreçleriyle teknik olarak yapılabilir. Fakat oturum izni değerlendirmesi ayrı bir dosya mantığıyla yürür.
BÖLGENİN İHTİYACINA GÖRE YATIRIM
Başvuru dosyalarında iş planı (business plan), finansman kaynağı (öz sermaye/kredi taahhüdü), hedef pazar, istihdam ve katma değer planı gibi unsurlar öne çıkıyor. Ayrıca Almanya’da uygulamada ilgili yerel birimler ve uzman kurumların görüşü de devreye girebiliyor.
Dikkat çeken bir güncel detay ise şu: Bazı IHK bilgilendirmelerinde, geçmişte dolaşan “en az 250 bin Euro yatırım” ya da “en az 5 kişilik istihdam” gibi katı eşikler artık genel kural gibi sunulmuyor. Değerlendirme daha çok projenin niteliği ve bölgesel ihtiyaç ekseninde kurgulanıyor. Bu da, ‘inşaat–gastronomi–otel–perakende olmaz’ gibi kesin cümlelerin yerine, bölgeye ve dosyanın kuvvetine göre değişebilen bir tabloyu ortaya koyuyor.
Almanya bazı alanlarda üretim, teknoloji ve istihdam etkisi gördüğünde ikna edilmesi daha kolay oluyor. Bazı alanlarda ise planın rekabet ve sürdürülebilirlik kısmı daha sert sorgulanabiliyor.
Bir diğer stratejik yol ise, önce Almanya’da bir işçi olarak işe başlamak ve piyasayı öğrenmek. Bu, üniversite diploması, mesleki yeterlilik (ön lisans, usta, kalfalık belgesi) veya özel bir ehliyet (tır, otobüs vb.) ile mümkün olan bir çalışma vizesi ile gerçekleştirilebilir. Bu süre zarfında Almanya pazarını, insan kaynaklarını ve iş yapış şekillerini yerinde öğrenirken, arka planda eşi, çocuğu veya bir ortağı üzerinden (vekâlet vererek) kendi şirketini kurabilir.
Şirket altyapısı, cirosu ve faaliyetleri sağlam bir zemine oturduktan sonra, kişi kendi kurduğu bu şirkete ‘çalışan’ olarak geçiş yapabilir. Bu yöntem, yatırımcı vizesi sürecindeki belirsiz beklemeyi ortadan kaldırarak, genellikle 3-6 ay gibi daha kısa bir sürede Almanya’da hem oturum hem de çalışma hakkı elde etmenin önünü açar. Tabii ki, hisse devirleri ve göçmenlik hukukuna uygunluk gibi konuların deneyimli bir Alman avukatı nezaretinde yürütülmesi şarttır.
YATIRIM TEŞVİKLERİNİ YAKINDAN TAKİP ETMELİ
Öte yandan, Almanya’nın yatırım çekme enstrümanları da ‘oturum’ tartışmasını besliyor. Germany Trade & Invest (GTAI) gibi resmi kanallar, farklı kamu teşvik araçlarını ve örneğin GRW kapsamında yatırım hibelerini anlatıyor. Bazı çerçevelerde uygun harcamalar için yüksek oranlara varan destek mekanizmalarından söz ediliyor. Ayrıca Berlin, 2025’te “büyüme paketi / yatırım ortamını güçlendirme” başlıkları altında vergi temelli yatırım teşvikleri içeren düzenlemeleri duyurdu. Bu da özellikle sermaye planlayan girişimcilerin Almanya’yı yeniden hesaplamasına yol açtı.
Yatırımı teşvik etmek amacıyla çeşitli destekler sunuluyor. Türkiye Cumhuriyeti, özellikle imalatçı veya ihracatçı firmaların yurtdışında (Almanya gibi hedef pazarlarda) açacağı ofis, showroom veya depo kiralarının %40 ile %70’ine varan oranlarda hibe desteği sağlıyor. Benzer şekilde, Almanya’nın da belirli yatırım teşvik bölgelerinde ofis ve depo kiraları için destek alma imkanı bulunuyor. Bu hibeler, girişimcilerin ilk yatırım maliyetlerini hafifletmede önemli bir rol oynuyor.
Vatandaşlık konusunda ise sosyal medyada en çok karıştırılan nokta şu: “Şirket kurdum, vatandaşlığı kaç yılda alırım?” Almanya’da vatandaşlığa geçiş, oturum türünden bağımsız olarak şartlara bağlı ilerliyor. yeni hükümet ile birlikte de yeni kurallar hayata geçirildi bile. Yeni vatandaşlık düzenlemesiyle genel kural olarak 5 yıl vurgusu öne çıkıyor. Hızlandırılmış 3 yıllık kurallar ise siyasi kararlarla geri çekildi.
Almanya’da şirket kurmak ya da yatırım planlamak göçmen kökenler için bir kapı. Ama kapının anahtarı, güçlü iş planı, sürdürülebilir finansman ve ikna edici ekonomik etki dosyasında yatıyor.
